Aangepast sportief bewegen

voor mensen met een chronische aandoening

Visie van landelijke patiëntenorganisaties

In samenwerking met NebasNsg, de Nederlandse sportorganisatie voor mensen met een beperking, hebben 14 patiëntenorganisaties in het afgelopen jaar een gezamenlijke visie ontwikkeld ten aanzien van aangepast sportief bewegen voor mensen met een chronische aandoening. Deze visie wordt daarnaast onderschreven door 11 andere patiëntenorganisaties.

Inleiding

Het aantal mensen met chronische aandoeningen wordt in Nederland geschat op 1,5 tot 2,5 miljoen mensen (10% tot 15% van de bevolking). Door de toenemende vergrijzing zal deze groep explosief stijgen, naar verwachting tussen de 25% tot 55%. Oudere mensen hebben immers vaker chronische aandoeningen dan jongeren. Daarnaast wordt de absolute groei veroorzaakt door de bevolkingstoename.

Mensen kunnen door meer te bewegen een terugval in hun ziekte voorkomen, èn deze zelfs gunstig beïnvloeden. Hierdoor kan de zorgconsumptie door deze groep afnemen. Deelname aan aangepaste bewegingsprogramma’s leidt, met andere woorden, tot tertiaire preventie.

Een actieve leefstijl en beweging levert behalve gezondheidswinst ook economische winst op. Medische kosten worden beperkt, en ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid worden teruggedrongen. De economische winst is door het ministerie van VWS berekend op € 725 miljoen per jaar.

Doel

Het doel van deze visie is dat meer mensen met een chronische aandoening gaan deelnemen aan bewegingsactiviteiten, die voor hen verantwoord en betaalbaar zijn. Dit kan worden bereikt door de randvoorwaarden voor aangepast sportief bewegen te verbeteren.

De visie dient als uitgangspunt bij overleg tussen aanbieders, ondersteuners, gemeenten, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties.

Doelgroep

De visie is gericht op mensen met een chronische aandoening bij wie de zorgbehandeling is afgelopen. Ze bewegen niet meer op therapeutische basis, maar kunnen ook niet deelnemen aan reguliere sport- en bewegingsactiviteiten omdat specifieke aanpassingen ontbreken. Bewegen voor deze groep is zowel een middel als een doel.

Visie

Mensen met chronische aandoeningen zijn zelf verantwoordelijkheid voor hun gezondheid. Bij een gezonde leefstijl hoort regelmatig bewegen, tenminste een half uur per dag (Nederlandse Norm Gezond Bewegen). Omdat er voor deze groep te weinig aanbod is moeten er op regionaal en lokaal niveau meer aangepaste bewegingsprogramma’s komen. Daarbij dienen zij te kunnen kiezen uit bewegen met lotgenoten en uit bewegen met mensen met verschillende andere aandoeningen. De reguliere kosten zullen ze zelf betalen, de extra kosten worden voor hen betaald.

In de eerste-, tweede- en derdelijnsgezondheidszorg dienen zorg/therapie, preventie en gezondheidsbevordering bij de behandeling in het ketenaanbod beter op elkaar aan te sluiten. Met name hier liggen veel kansen.

Randvoorwaarden

Aan de volgende randvoorwaarden moet worden voldaan om op verantwoorde wijze aangepast sportief te bewegen:

professioneel advies, door specialist, huis-/sportarts of fysio- of oefentherapeut
aanwezigheid van aanbod van aangepaste bewegingsprogramma's
afstemming op de doelgroep
opgeleid kader, met kennis van de aandoeningen
verantwoorde organisatie, zonder risicovolle situaties
in de woonomgeving van de deelnemer
betaalbaarheid van de activiteit
goede bereikbaar-, bruikbaar- en toegankelijkheid van de accommodatie.

Meerkosten

Mensen met een chronische aandoening maken in het dagelijks leven vanwege hun beperking veelal meerkosten. Deelname aan bewegingsactiviteiten vormt hier geen uitzondering op, bijvoorbeeld ten aanzien van aangepaste materialen en vervoer. Ook organisaties die de beweegactiviteiten aanbieden, maken meerkosten, bijvoorbeeld ten aanzien van de accommodaties, opgeleid kader en sportmaterialen.

Om meer mensen met een chronische aandoening (meer) te laten bewegen zijn er extra financiële middelen nodig!

Betrokken partijen

Bij het implementeren van deze visie kunnen de volgende partijen in het maatschappelijke speelveld een actieve en stimulerende rol vervullen:

ministerie van VWS
gemeenten, VNG, Vereniging Sport en Gemeenten, NIGZ en GGD’en
zorgverzekeraars en de brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland
aanbieders van bewegingsactiviteiten, zoals sportverenigingen en -scholen en fitnesscentra
provinciale sportraden en gemeentelijke sportservicepunten, NISB en NebasNsg
patiëntenorganisaties, regionale patiënten- en consumentenplatforms (RPCP’s) en lokale adviesraden.

Aanbevelingen

Het is noodzakelijk dat het ministerie van VWS, als verantwoordelijke voor het gezondheids- en sportbeleid, het belang van tertiaire preventie van aangepast sportief bewegen erkent en partijen stimuleert om de randvoorwaarden te verbeteren.
Gemeenten dienen, mede door de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning in 2007, een financiële en organisatorische bijdrage te leveren aan aangepast sportief bewegen, zoals aangepaste sportmaterialen, geschikte accommodaties, betaalbaar vervoer, opgeleid kader, e.d. Daarnaast dient op gemeentelijk niveau meer te worden samengewerkt tussen de sectoren sport en welzijn en zorg. Ook is een ‘doorverwijzingsbureau’ of coördinatiepunt bij gemeenten aan te bevelen.
Zorgverzekeraars kunnen de preventieve werking van bewegen verder uitdragen. Door een tegemoetkoming in de kosten van aangepast sportief bewegen kunnen verzekeraars hun cliënten stimuleren meer te bewegen. Ook vergoeding van de lidmaatschapscontributie van patiëntenverenigingen behoort tot de mogelijkheden. Contributies worden vaak betaald om mee te kunnen doen aan specifieke bewegingsgroepen.
Aanbieders van activiteiten kunnen hun aanbod meer openstellen en beter afstemmen op de specifieke doelgroepen. Daarnaast dienen ze nauwer samen te werken met zorg/therapie- en reguliere bewegingsaanbieders om mensen naar elkaar te kunnen doorverwijzen in het ketenaanbod.
Provinciale sportraden kunnen een intermediaire rol spelen bij de beïnvloeding van het gemeentelijk beleid. Een consulent aangepast sporten en een website met het bewegingsaanbod in de regio dragen eveneens bij aan de sportstimulering.
Patiëntenorganisaties kunnen het beleid van gemeenten en zorgverzekeraars positief beïnvloeden. Om te waarborgen dat het bewegingsaanbod verantwoord is, zullen zij in samenwerking met NebasNsg en andere professionals kwaliteitscriteria opstellen. Ook kunnen patiëntenorganisaties aanbieders stimuleren om meer bewegingsactiviteiten te initiëren en laten organiseren, en kunnen zij zelf meer programma’s organiseren. Regionale patiënten- en consumentenplatforms (RPCP’s) en lokale adviesraden kunnen tenslotte intermediair zijn bij gemeente en zorgverzekeraars.

Tot Slot

Het Platform Aangepast Sportief Bewegen, dat naar aanleiding van deze visie is samengesteld en waarbij NebasNsg de coördinatie voert, zal de strategie en implementatie van de visie verder uit werken. Ook zal er overleg plaatsvinden met het ministerie van VWS en NISB.

Meer informatie:
NebasNsg
Hans Leutscher
Postbus 200
3980 CE Bunnik
030 – 659 73 00 h.leutscher@nebasnsg.nl

Stelling