Cannabis als medicijn: Eigenlijk heel gewoon

Door: Arno Hazekamp en Tjalling Erkelens

Al meer dan 3000 jaar wordt cannabis als geneesmiddel toegepast. Het waren de Chinezen die cannabis in die tijd al beschreven als een middel voor pijnbestrijding bij veel aandoeningen zoals hoofdpijn en menstruatiepijnen. Heel veel medicijnen in onze Westerse wereld zijn afgeleid van planten of delen van planten die al sinds eeuwen bekend staan om een bepaalde medicinale werking. Planten als Papaver, Vingerhoedskruid, en Goudsbloem en de wortel van de Valeriaan zijn om die reden nog steeds vrij algemeen bekend.
In Europa is het gebruik van medicinale cannabis ook al honderden jaren bekend. Tot in de jaren ’50 was het in Nederland dan ook legaal verkrijgbaar in elke apotheek in de vorm van tinctuur (aftreksel van de cannabisplant in alcohol). Na de introductie van de injectiespuit en de daarbij behorende snel werkende middelen, verdween cannabis van de medicijnmarkt. Cannabis is, als het niet wordt gerookt of verdampt, namelijk een langzaam werkend middel. Na inname (oraal via thee) duurt het tot enige uren voor er effecten optreden.

WAAROM WERKT CANNABIS

Zoals alle planten in onze wereld bevat cannabis een grote hoeveelheid verschillende stoffen. Veel daarvan komen ook in andere planten voor, zoals bepaalde geur- en kleurstoffen. Naast deze bekende stofjes bevat de cannabisplant ook nog meer dan 60 verschillende stoffen die alleen maar in de cannabisplant voorkomen. Deze stoffen worden cannabinoïden genoemd. In de jaren ’90 hebben artsen en wetenschappers bij mensen en dieren een systeem ontdekt dat reageert op cannabinoïden. Mensen en dieren maken zelf namelijk ook stofjes aan die vrij nauwkeurig lijken op de bekende stofjes uit de cannabisplant. Deze stoffen in mensen en dieren worden endocannabinoïden genoemd. Deze lichaamseigen stoffen doen veel op het gebied van bepaalde emoties zoals plezier– en angstbeleving , maar regelen ook dingen bij ontstekingen in het lichaam en in het centraal zenuwstelsel.
De bekendste van de cannabinoïden uit de cannabisplant zijn THC (Dronabinol) en CBD (Cannabidiol). THC is het bekendst vanwege z’n psychotrope werking (high worden). Bij lage (medicinale) doseringen treedt dit verschijnsel echter minder of nauwelijks op.
De werking van THC bij dit soort doseringen is met name rustgevend, eetlustopwekkend en zenuwbeschermend. Vooral vanwege deze laatste eigenschap wordt cannabis vaak ingezet bij ziektes als Multiple Sclerose. CBD is minder bekend en heeft geen psychotrope bijwerking. CBD wordt door deskundigen vooral aangeraden als angst dempend middel, bij bepaalde soorten ontstekingen en bij aandoeningen aan het immuunsysteem.

CANNABIS VAN BEDROCAN BV

Bedrocan BV teelt en produceert cannabis flos (gedroogde vrouwelijk bloemen van de cannabisplant) in opdracht van het Bureau Medicinale Cannabis (BMC) van ministerie van VWS. Deze cannabis wordt ontsmet en verpakt volgens farmaceutische voorschriften, waarna het via de apotheek op doktersrecept verkrijgbaar is. Een deel van de Nederlandse zorgverzekeraars vergoedt deze cannabis geheel of gedeeltelijk. Tevens levert BMC de cannabis van Bedrocan BV voor internationaal wetenschappelijk onderzoek en de productie van medicijnen.

DE PLANT; DE TEELT

De cannabisplant is een twee-huizige plant, dat wil zeggen dat de plant mannelijke en vrouwelijke bloeiwijzen maakt. Door stuifmeel van de mannelijke bloemen worden vrouwelijke bloemen bevrucht en dragen zaad. Voor de productie van de inhoudsstoffen THC en CBD zijn alleen de vrouwelijke bloemen van belang. Bedrocan BV heeft zich daarom toegelegd op de zogenaamde sensimilla-productie; het telen van onbevruchte vrouwelijke bloemen.
Momenteel produceert het bedrijf twee verschillende soorten: Bedrocan ® en Bedrobinol ®. Het grootste verschil tussen deze beide rassen is het gehalte aan inhoudsstoffen.
Bedrocan ® bevat ca. 18% THC en 0,8 % CBD;
Bedrobinol ® bevat ca. 12 % THC en 0,2 % CBD.
Aan het eind van dit jaar komt een nieuwe variëteit op de markt: Bediol ® met ca. 6 % THC en 8 % CBD.
De teelt vindt plaats onder gestandaardiseerde omstandigheden, dat wil zeggen dat gedurende elke teeltperiode de teeltomstandigheden telkens identiek zijn. Op die manier kunnen wij garanderen dat elke oogst hetzelfde percentage aan werkzame stoffen bevat.
Dit jaar produceren wij ca 10 oogsten van rassen Bedrocan, Bedrobinol en Bediol, goed voor ongeveer 120 kilo gedroogde cannabisbloem in totaal.

HET GEBRUIK

Omdat de werkzame stoffen in de cannabisplant zitten opgesloten als niet werkzame “zuren”, moeten deze stoffen eerst worden verhit tot ca 185 graden C. Het gebruik van cannabis, als recreatief roesmiddel, is daarom vooral bekend in de vorm van het roken van joints, dus samen met tabak. Voor medicinale toepassing wordt deze toedieningswijze van cannabis echter niet geadviseerd. De twee bekendste manieren van toedienen zijn het zogenaamde verdampen en het drinken van thee. Bij het verdampen wordt de cannabis in een speciaal apparaat opgewarmd tot circa 180 ºC. De inhoudsstoffen komen dan vrij in dampvorm en kunnen geïnhaleerd worden zonder schade toe te brengen aan het ademhalingssysteem.

WETENSCHAPPELIJK VERANTWOORD?

Vaak wordt gezegd dat het gebruik van cannabis als medicijn niet wetenschappelijk verantwoord zou zijn. “Er is te weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan” luidt dan de verklaring. Toch is dat grotendeels niet waar. Er wordt al sinds tientallen jaren uitgebreid onderzoek gedaan door artsen en farmaceuten naar de werking van cannabis. Eén van de grootste problemen daarbij was echter dat er geen legale cannabis voorhanden was, waarvan precies de samenstelling bekend is en waarvan de levering gegarandeerd is. Na legalisering in Nederland in 2003 is deze cannabis er wel, en komt wetenschappelijk onderzoek ook op gang. Zo is in de Erasmus ziekenhuis in Rotterdam onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen van Bedrocan ® in combinatie met een bepaald soort chemotherapie bij mensen met kanker. In het UMC Groningen start binnenkort een onderzoek naar de mogelijkheden van specifieke pijnbestrijding met Bedrocan ®. Ook in het buitenland wordt onderzoek gedaan. In Londen loopt een Europees onderzoek (CRAFT) waarbij meerdere variëteiten van Bedrocan BV worden gebruikt. Dat onderzoek richt zich op de werking van cannabis bij rheumatoïde artritis en hoofdpijn.
De Universiteit van Leiden doet als sinds meer dan 5 jaar onderzoek naar de toedieningsmogelijkheden van cannabis, zoals roken, verdampen en thee drinken. Dat heeft onder meer geleid tot de komst van een verdamper (Volcano) waarmee op een veilige manier zeer nauwkeurig THC via de longen kan worden gedoseerd.

CANNABIS UIT DE APOTHEEK TE DUUR

Cannabis uit de apotheek wordt door veel gebruikers vaak “duur”genoemd. Dat klopt, maar daar hoort natuurlijk een verhaal bij. Ten eerste wordt de prijs vergeleken met de prijs van de goedkoopste cannabis in coffeeshops. De kwaliteit van de cannabis in de coffeeshops is vaak niet goed. Bijna altijd is deze cannabis besmet met schimmels en bacteriën. Bovendien gebruiken illegale telers vaak niet toegestane bestrijdingsmiddelen tegen allerlei plantenbelagers zoals luis en witte vlieg. Dat levert nooit afzetproblemen op, omdat er op coffeeshop cannabis geen controles plaats vinden.
Goed nieuws is dat BMC probeert de cannabis goedkoper te maken, door apothekers binnen afzienbare tijd de mogelijkheid te geven om cannabis in zogenaamde grootverpakking in te kopen. De apotheker moet de cannabis dan zelf in een kleinere verpakking doen. In Groningen is voor dit doel begin november bij de Hanzeplein apotheek een experiment gestart. De prijs voor de patiënt is daar nu met ca 40 % gedaald en is daarmee zelfs iets lager dan de gemiddelde prijs in coffeeshops. Als de proef aanslaat, zal deze verkoopmethode waarschijnlijk voor heel Nederland worden doorgevoerd.

Over de auteurs:

Arno Hazekamp is als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Leiden en doet al meer dan 5 jaar promotie-onderzoek naar het gebruik van cannabis als medicijn.
Tjalling Erkelens is mede-directeur van het bedrijf Bedrocan BV te Veendam dat in opdracht van het ministerie van VWS cannabis teelt voor verstrekking aan patiënten via de apotheek en voor wetenschappelijk onderzoek.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met info@bedrocan.nl.

Stelling