Medicijnen bij fibromyalgie

De plaats van medicijnen

Medicijnen hebben bij de behandeling van fibromyalgie bij voorkeur slechts een aanvullende rol naast bewuste leefgewoonten en bewegingstherapie. Ze zijn bedoeld om de vicieuze cirkel te doorbreken die kan ontstaan bij pijn. Het merendeel van de mensen met fibromyalgie heeft geen baat bij het langdurig gebruik van medicijnen.

Zorgvuldig medicijngebruik

Medicijnen zijn geen wondermiddel. Ze kunnen soms verlichting geven, maar werken niet bij iedereen en ze kunnen bijwerkingen hebben. Elke vorm van pijn vraagt om een andere aanpak. Daarbij reageert ieder mens anders op medicijnen. De een is gebaat bij een dubbele dosis paracetamol, terwijl de ander veel meer baat heeft bij amitriptyline. Het is dan ook verstandig een medicijn een aantal weken te proberen om te kijken of het werkt en of de bijwerkingen niet te sterk zijn.

Het is belangrijk dat u zelf de balans tussen werking en bijwerking in de gaten houdt en dit regelmatig met uw arts evalueert. Soms gaat een middel in de loop van de tijd minder goed werken. Vertel uw arts altijd hoe uw lichaam op het medicijn reageert. De arts kan in overleg met u een ander middel kiezen als dat nodig is. Gebruik ook pijnstillers die zonder recept te krijgen zijn altijd in overleg met de behandelend arts. Deze kunnen bijwerkingen hebben of invloed op andere medicijnen die u gebruikt. Gebruik nooit medicijnen van een ander zonder daar eerst overleg met uw arts over gehad te hebben. Dit kan ernstige gevolgen hebben.

Bij de apotheker kunt u altijd terecht met uw vragen over uw medicijngebruik. Aan de balie of indien u meer privacy wenst, op afspraak met uw apotheker. Wanneer u uw medicijnen voor de eerste keer meekrijgt, hoort de apotheker of de assistente de werking ervan kort uit te leggen. Vraag daar zonodig ook zelf naar. De apotheker kan voor u ook een overzicht maken van de medicijnen die u gebruikt. Daarbij kan hij of zij aangeven of de middelen die u wel eens zonder recept koopt, mag gebruiken bij uw receptgeneesmiddelen. Houd er rekening mee dat de apotheker in principe niet altijd weet voor welke aandoening u uw medicijnen krijgt.

De werking van de medicijnen wordt bepaald door de werkzame stof die erin zit. Vaak zijn er meerdere middelen met dezelfde werkzame stof. Deze middelen variëren soms in prijs, soms in samenstelling, maar nooit in kwaliteit.

Zorgvuldig gebruik van medicijnen vergroot de kans op een goed effect en verkleint de kans op bijwerkingen. Wanneer u medicijnen meermalen per dag moet innemen, verdeel dit dan goed over de dag. Wanneer u uw middel eenmaal per dag inneemt, kunt u dit het best dagelijks op hetzelfde tijdstip doen. Houd u aan de dosering die op het etiket staat. Deze kan wel eens afwijken van de dosering in de bijsluiter, afhankelijk van de reden waarom u het gebruikt.

Soort medicijnen

Pijnstillers

Het doorbreken van chronische pijn met pijnstillers werkt met name wanneer ze gedurende een bepaalde periode continu en in voldoende hoge dosering worden ingenomen. Een tablet innemen wanneer de pijn sterk optreedt, geeft niet altijd het gewenste resultaat.

Het meestgebruikte medicijn bij fibromyalgie is paracetamol. Het is een pijnstiller met relatief weinig bijwerkingen. Wel is van belang per dag niet meer in te nemen dan zes tabletten (van 500 mg), zeker bij langdurig gebruik. Codeïne kan aan paracetamol worden toegevoegd, het versterkt de werking ervan. Ook coffeïne kan aan paracetamol worden toegevoegd, hiervan is de werking echter niet aangetoond.

Een andere groep pijnstillers zijn de NSAID’s (niet-steroïde ontstekingsremmers). Zij hebben een pijnstillende, koortsverlagende en ontstekingsremmende werking. Bij fibromyalgie kunnen deze pijnstillers de pijn verminderen, maar ze werken niet tegen de aandoening zelf, aangezien hierbij geen sprake is van een ontstekingsproces in spieren of gewrichten. De middelen zijn een optie als paracetamol (al dan niet met codeïne) niet voldoende helpt. Belangrijkste nadeel van de NSAID’s dat ze maagproblemen kunnen veroorzaken. De nieuwe NSAID’s zijn selectiever en daardoor iets maagsparender.

Een sterker werkende pijnstiller is tramadol. Misselijkheid, braken en duizeligheid zijn de bijwerkingen die voor kunnen komen. Door het middel langzaam in dosering op te bouwen en voor het slapen in te nemen, worden de effecten hiervan verminderd. Wanneer verstopping als bijwerking voorkomt, kan de arts ter voorkoming hiervan een laxeermiddel voorschrijven.

Antidepressivum

Amitriptyline wordt gebruikt bij depressies, maar blijkt in lage dosering een met name pijnstillend en ontspannend effect te hebben. Ingenomen voor de nacht kan het zorgen voor een betere nachtrust, hetgeen de pijn weer kan verminderen. Alhoewel geen wondermiddel, helpt het bij ongeveer eenderde van de mensen met fibromyalgie. De werking van amitriptyline is pas merkbaar na één tot twee weken, terwijl de bijwerkingen al wel direct op kunnen optreden. Om het effect goed te kunnen beoordelen is het dus van belang het middel minimaal twee weken te gebruiken. Na twee à drie maanden kan het middel minder werkzaam worden. Door dan twee tot vier weken te stoppen met innemen en vervolgens weer te starten kan de werking op het oude niveau terugkomen.

Slaapbevorderend / kalmerend / spierverslappend

Benzodiazepines werken zowel kalmerend en slaapbevorderend als spierverslappend. Bij angst kunnen dezelfde middelen worden gebruikt. Wanneer de angst vermindert, kan ook de gewaarwording van de pijn verminderen. Bij langdurig gebruik kunnen benzodiazepines echter verslavend werken. Gebruik deze middelen dan ook bij voorkeur niet langer dan twee tot vier weken en maximaal twee maanden. Bij langduriger gebruik is het noodzakelijk de dosering langzaam af te bouwen in verband met ontwenningsverschijnselen, zoals, ironisch genoeg, slapeloosheid. Benzodiazepines verminderen het reactievermogen, hetgeen van belang is in het verkeer en bij bediening van machines. Dit effect wordt versterkt wanneer naast benzodiazepines ook antidepressiva en/of alcohol worden gebruikt. Door de spierverslappende werking is de kans op vallen groter.

In de folder "Pijnbestrijding bij fibromyalgie" vindt u uitgebreide informatie over de diverse merknamen en de bijwerkingen van de producten. Deze folder is tot stand gekomen als een samenwerkingsverband tussen de F.E.S. en het DGV, Nederlands instituut voor verantwoord medicijngebruik. De folders zijn te verkrijgen bij lotgenotencontacten en/of inlopen, lezingen van de vereniging. Eventueel ook aan te vragen op het verenigingskantoor.